کودتای سیاه

28 مرداد 1332و نقش عوامل داخلي در آن !

 

آخرين روزهاي مرداد ماه هر سال ياد آور حكايت تلخ و كودتايي است كه آمريكا و انگليس نه بر عليه دولت دكتر مصدق بلكه بر عليه ملت ايران انجام دادند و منافع اقتصادي خود را به هزينه بدنامي در سطح افكار عمومي جهان خريدند !

خاطره پنجاه چند ساله ملت ايران مانع از اين نمي شود كه تمام مصائب و مشكلاتي را كه سرنگوني دولت ملي مصدق براي ايران و ايراني داشت فراموش نمايد و ما ايرانيان مارگزيده استعمار حق داريم پس از اين نيم قرن سپري شده همچنان از ريسمان سياه و سفيد آمريكا و انگليسي در هراس باشيم !

از ملي شدن نفت در بيست و نهم اسفند ماه سال بيست و نه شمسي تا مرداد ماه سال سي و دو انگليس و آمريكا همواره در حال عقب نشيني و پرداخت هزينه بودند آنها علاقه اي به ايران و ايراني نداشتند آنها نفت ميخواستند و براي كسب مجدد آن راههاي متفاوتي از تهديد نظامي تا رايزني و مذاكره را امتحان كردند و پس از ناكامي از تمام اين موارد از درون به ايران حمله كردند و با استفاده از نارضايتي ناشي از تحريم اقتصادي در داخل و بين افكار عمومي و سرمايه گذاري روي طيف لمپن جامعه ايران و انشقاق بين ملي گرايان و مذهبيون به مقصود خود رسيدند !

در خصوص كودتاي 28 مرداد سخن بسيار گفته شده است اما نكته ظريفي كه مي توانيم در اين مجال كوتاه بدان بپردازيم ، دلايل داخلي موفقيت كودتا است مسئله اي كه گاهي اوقات عمدا يا سهوا از آن مي گذاريم !

 توطئه آمريكا و انگليس از بدو پيروزي نهضت ملي وجود داشته اما موفقيتي در پي نداشته تهدید نظامي انگلستان به اشتغال مناطق نفت خيز و مظلوم نمایی در دادگاه لاهه را مصدق پيشواي آزادي ايران با زير سوال بردن صلاحيت دادگاه مذكور براي داوري بين يك كشور با يك كشور خارجي ناكام گذارد ! ماموريت هاي اورل هريمن و لرد استوكس آمريكايي و انگليسي با برخورد قاطعانه دولت ايران ناكام ماند و استعمارگران سرانجام در تابستان سال سي مجبور به ترك ايران شدند .علاوه بر ناكامي استعمار خارجي ، استبدادداخلي نيز نتوانست اراده ملي ايرانيان را سركوب نمايد سي تير سال 133۱ محمد رضا شاه پهلوي را مجبور نمود به خواست ملي تن دهد .

اما چگونه شد كه كمتر از يك سال از قايم سي تيرزمزمه هاي سرنگوني و تعويض مصدق آغاز مي شود و نهايتا در مرداد 32 واقعيت عيني مي يابد ! ؟

بر اساس منطق هزينه – فايده ، آمريكا و انگليس به قيمت ننگ و بي آبرويي سياسي آينده اقتصادي خود را تضمين نمودند و اين امر نشانگر اهميت و عظمت تهديدي است كه غرب آن را احساس نمود و حاضر به پرداخت بهاي سنگين آن شده بود !

اما حتي با چنين برنامه ريزي مدوني ، چنانچه نبودند شعبان بي مخ ها و ديگر قداره كشان و چنانچه نبودند شمس قنات آبادي ها و ديگر جموداند يشان سنتي كه به نام مذهب زمينه را براي سلطه مجدد انگليس فراهم نمودند !

چنانچه نبودند امثال برادران رشيديان كه با پول همه كار كردند و چنانچه چندين و چند عوامل داخلي نبود عمر دولت ملي ايران به مراتب بيشتر از آن چيزي بود كه در تاريخ مي خوانيم !

سكوت مرموز اتحاد شوروي نيز توسط عوامل ايشان در داخل كشور تلافي مي شود و مجموعه این عوامل پايه ها را از درون نابود مي كرد .

فعاليت گسترده حزب توده و دفاع از منافع توسعه طلبانه روس ها در ايران بهمراه تبليغات وسيع و بزرگنمايي قدرت حزب توده توسط عوامل مرموز و رسانه هاي وابسته ، تقويت ترس سنتي افكار عمومي از كمونيسم بهمراه تعهد دكتر مصدق به جامه چند صدايي و آزادي بيان باعث سوء تفاهم جماعت مذهبي مبني بر حمايت مصدق از توده اي ها و گرايش وي به شوروي شد ! و هزينه جدايي ملي گرايان و مذهبيون شامگاه 28 مرداد بود كه يكباره شعاري هاي زنده باد مصدق دو ساله ايرانيان بر عليه او تغيير يافت ! ؟

دوران دو سال و چند ماهه حكومت دكتر مصدق (( با قبول برخي اشتباهات وي در عرصه سياسي )) بهر حال خاطره تاريخي اين ملت است . و تمريني كه در راه دشوار استقرار دموكراسي به انجام رسيده است اما مهم بهره امروز و چشم انداز فرداي ما با استناد به اين حافظه تاريخي است. امروزه آمريكا و انگليس از يك سو با منطق گسترش دموكراسي حضور خود ار در خاورميانه توجبه مي كنند و از سوي ديگر به صراحت خواستار تامين امنيت عرضه نفت ارزان خليج فارس هستند حال آنكه چنانچه دموكراسي واقعي ( ونه نمايشی !) صورت پذيرد مسلما منافع ملي تعيين كننده نبض بازار نفت خواهد بود و اين دو با هم منافات دارد يعني دموكراسي مورد خواست امريكا و انگليس نيز نمايشي براي سرپوش گذاران بر مسئله مهم تري بنام منابع نفتي است !؟وعجبا كه نفت هنوز اهميت خود را حفظ نموده است ! و مي بينيم كه دموكراسي هم در اينجا بعنوان يك عامل اثر گذار در قيمت نفت ايفاي نقش مي كند !

اگر اقتصاد بدون نفت دكتر مصدق با كودتا روبرو نمي شد ثروت نفت و بهره برداري صيانتي از آن مي توانست بعنوان اقتصاد مكمل در كنار اقتصاد بدون نفت ما را حتي از ژاپن امروز نيز جلوتر بيندازد اما افسوس كه نشد !

علاوه بر دقت در حرف و حديث امروز امريكا و انگليسي در منطقه در عرصه داخلی نيز نكته ظريفي كه شايسته دقت و توجه است استفاده يك جانبه قدرت حاكم از داستان كودتاي 28 مرداد است نگاه رسمي در حالي آمريكا را جهت كودتاي 28 مرداد تخطئه مي نمايد و كودتاي 28 مرداد را سند رسوايي و جنايت آمريكا معرفي مي كند كه خود نيز اعتقاد چنداني به دولت مصدق و نام و مرام مصدق و ملي گرايي و وطن دوستي او ندارد ! ؟

اگر كودتاي 28 مرداد ننگين و مجريان و آمران انگليسي و آمريكايي آن جنايت كار بودند پس دولت ملي مصدق مفيد بوده و نبايد آن را ناديده گرفت بگذريم از اينكه حتي كودتاي 28 مرداد نيز جز با همكاري عوامل داخلي ميسر نبود ! با تمام اين اوصاف نام دكتر مصدق در تاريخ اين سرزمين غير قابل انكار است .

از نظر منبع شناسي در مورد داقعه كودتاي 28 مرداد آثار متعددي به چاپ رسيده است اما يكي از جديدترين و به نوعي مهمترين اين آثار مجموعه اسنادي است كه به كوشش دكتر احمد علي رجايي و همسر با فرهنگ شان خانم مهين سروري تحت عنوان : اسناد سخن مي گويند به چاپ رسيده اين كتاب دو جلدي كه به ارائه جديدترين اسناد دولت ايالات متحده در مورد كودتاي 28 مرداد مي پردازد توسط انتشارات قلم به چاپ رسيده و نوبت چاپ اول آن تاريخ 1383 را برخورد دارد.

 كودتاي 28 مرداد سرنگوني ظاهري دولت ملي ايران بود اما روح ملی گرايي ايراني با هيچ كودتاو استبدادي از بين نمي رود و تاريخ اين را ثابت نموده است .

 

منابع :

 استفن كينزر : همه مردان شاه ترجمه حسن ( رضا ) بليغ 1382 تهران دانشگرانمد علي ، رجايي : اسناد سخن مي گويند 2 جلدي 1383 تهران /