مصدق

بيست و نهم ارديبهشت ماه

 سالروز تولد ابر مرد تاريخ ايران دكتر محمد مصدق خجسته باد

 

مصدق چه ستمها كه بر تو رفت و نرفت

به پيشگاه تو كاري ز دست بسته ما

شرار عشق تو با كينه هاي تشنه هنوز

زبانه مي كشد از سينه خسته ما

چه همرهان كه در اين گير و دار مرگ و حيات

بنام پاك تو بر موج خون روانه شدند

ز جان پاك گذشتند و پيش تير هلاك

شهيد شوق و سرافراز جاودانه شدند

چه همرهان كه به بيغوله هاي سرد و خموش

سرود مهر تو خواندند در شبان دراز

سپيده دم به يكي خوشه تير سركش و مرد

نگون شدند و به گل رفت آن فسانه راز

شكنجه بود و بلا بود و بند بود و عذاب

سزاي هر كه برآورد دم به ياري تو

تو ايستاده چو كوه از ميان آتش و خلق

گرفته درس شهامت ز پايداري تو

ز حكم محكمه قدر تو بر فزود و به دهر

به داوران تو جز ننگ جاودانه نماند

دفاع گرم تو پرتوفشان به ظلمت شرق

چنان گرفت كه دامي به زير دانه نماند!

شعر از شادروان فريدون توللي / سروده شده در تهران 1322

 

یاد فردوسی

فردوسي و زمانه ما

بيست و پنجم ارديبهشت ماه روز بزرگداشت فردوسي اين شاعر حماسه سراي پارسي است . معمولا در اين روز يادي مي شود از فردوسي . همايش ها و بزرگداشت هايي براي او برگزار مي شود . قدري لعن و نفرين نثار سلطان محمود مي شود و ...

فردوسي تلاشي ارزشمند در پاسداشت زبان پارسي به خرج داد و ابيات شناخته شده وي در اين خصوص ورد زبان همگان است . اما ابياتي نيز هستند كه كمتر بازخواني مي شوند ابياتي كه هر چند گلايه هاي او از سلطان بوده اما گويي در زمان هاي بعد نيز تعبير دارد !

ز ايران و از ترك و از تازيان

نژادي پديد آيد اندر ميان

نه دهقان نه ترك و نه تازي بود

سخن ها به كردار بازي بود

همه گنج ها زير دامان نهند

بكوشند و كوشش به دشمن دهند

به گيتي كسي را نماند وفا

روان و زبان ها شود پر جفا

بريزند خون از پي خواسته

شود روزگار بد آراسته

زيان كسان از پي سود خويش

بجويند و دين اندر آرند پيش

فردوسي هر چند در زمانه خود جفاي بسيار ديد اما جفا به او در ادوار بعد نيز ادامه داشته است . بزرگترين جفاي به فردوسي قرار دادن او به عنوان عنصر ملي در برابر اسلام بعنوان عنصر مذهب بوده است . بسياري كسان بوده اند كه دوران باستان را بزرگ مي شمارند تا دوران ايران اسلامي را زير سوال ببرند و شاهنامه را عزيز مي شمارند چون از دوران باستان نامه هايي را در دل دارد . و بسياري كسان فردوسي را تكفير مي كنند تا دوران باستان را يكسره باطل  معرفي كنند و شاهنامه ها پاره كرده اند در طول تاريخ تا به اسلام خدمتي كرده باشند .در مقاطعي نيز شاهديم كه كساني كه هيچگونه اعتقاد و افتخاري به ايرانيت و ايران ندارند در به زنگ هاي بحران و نياز- كاتوليك تر از پاپ- فرياد ملي گرايي و مليت سر داده اند و فردوسي برايشان عزيز مي شود و غرور آفرين ....

اسطوره / دوران باستان / ايران اسلامي و حملات عرب و مغول و ترك و تاتار بخش هاي تشكيل دهنده پيشينه ماهستند كه در كنار يكديگر معنا پيدا مي كنند .تا ضحاكي نباشد كاوه و فريدوني معنا پيدانمي كنند . تا اسكندري نباشد پهلوانان پارتي شان و منزلتي نخواهند داشت . تا سعد وقاص و خالدي نباشد شهر بانوها به چشم نمي آيند . تا بني اميه اي نباشد ابومسلمي بر نمي خيزد و تا بني عباسي نباشد تا به عنصر ايراني جفا كند مازيار و بابك و افشيني هم نخواهد بود . تا حمله تركي نباشد قلعه الموتي بوجود نخواهد آمد و تا سردار مغولي شراب و شاهد نخواهد سربداري نخواهد بود. با اين حال از اين همه فراز و نشيب نگراني در بين نيست زيرا هر مقوله وارداتي به سرعت ايراني شده و نهضت شعوبي گري در طول اين تاريخ پر فراز و نشيب همواره فعال باقي مانده است . نهضتي كه خود فردوسي را مي توانيم يكي از فعالان آن بناميم .ايران پاينده / ياد فردوسي گرامي و فردوس برين جايگاهش باد .

 

مقاله در شرق

شريعت مسيح در برابر سلطنت ساسانى
اشاره : دیماه سال گذشته مقاله مذکور در دو شماره در روزنامه شرق به چاپ رسید . در این فرصت با استفاده از انتشار مقاله در سایت روزنامه شرق به آدرسhttp://www.sharghnewspaper.com/841012/html/hist.htm مروری خواهیم داشت بر قسمتی از این مقاله بلند.

سبئوس ارمنى يكى ديگر از مورخان ارمنى است كه از آثار وى مى توان به اطلاعات پيرامون ايران عهد ساسانى دست يافت. وقايع نامه سبئوس ابتدا به لشگركشى هاى هرقل امپراتور روم به ايران اشاره مى نمايد و به اختصار وقايع ايران را از زمان پيروزى تا سال ۵۵۹ ذكر كرده و راجع به پنجاه سال اخير عهد ساسانى و آغاز تسلط اعراب مفصل تر نوشته است.

 

مشروطه

((بررسي نقش بختياري ها در جنبش مشروطه))

 

سردار اسعد بختياري فاتح ملي

 

قوم بختياري از نيروهاي مؤثر در جنبش مشروطه و خصوصا فتح تهران بودند و در ميان سرداران ايشان عليقلي خان سردار اسعد جايگاهي خاص داشت .عليقلي خان چهارمين فرزند حسينقلي خان ايلخاني بود و قبل از او برادرش اسفنديار خان لقب اسعد داشت .عليقلي پس از كشته شدن پدر يك سال در زندان ظل السلطان فرزند ناصرالدين شاه و حاكم اصفهان بود و به نوعي زندگي سياسي خود را با زندان آغاز كرد . پس از آن ايام سخت با به قدرت رسيدن اتابك در اصفهان ستاره اقبال خانواده ايلخاني مجددا درخشيد. اسفنديار خان سردار اسعد اول به ايلخاني بختياري رسيد و عليقلي خان فرمانده سواران بختياري در گارد  شد . اين وضيعيت تا عزل اتابك از حكمراني اصفهان ادامه داشت و پس از عزل وي عليقلي خان ديگر به گارد مراجعه نكرد و بيشتر در سرزمين بختياري به سر برد.

 عليقلي در سال 1318( ه. ق) به هند و سپس مصر سفر كرده و در همان سال به زيارت خانه خدا مشرف شد . سپس عازم پاريس شد و دو سال بعد به ايران مراجعت كرد و در سال 1321 با فوت اسفنديار خان به تمشيت امور در بختياري همت گماشت و از اين تاريخ به سردار اسعد ملقب گرديد . وي در بين ايل بختياري داراي موقعيت ممتاز و ويژه ي بود و مي توان او را نقطه محوري ايل بختياري در آن روزگار ناميد . او از نخستين ايرانياني بود كه ضمن مسافرت به اروپا با  مظاهر تمدن و دموكراسي آنهم در فرانسه كه مهد دموكراسي بود آشنا شد و به همين دليل واجد امتيازات روشنفكري منحصر به فردي گرديد .پس از مراجعت به ايران  سردار اسعد در سال 1324 مجددا عازم پاريس شد و در زمان به توپ بستن مجلس در سال 1326 نيز كه عده اي از رجال و آزاديخواهان به عازم اروپا شدند عليقلي خان در پاريس اقامت داشت . استبداد محمد علي شاهي باعث تامل و تفكر بسياري از روشنفكران و مراجعت ايشان به قصد مبارزه به ايران گرديد و يكي  از دلايل سردار اسعد براي مراجعت به ايران نيز همين مسئله بود و البته در اين بين تشويق ايرانيان براي مراجعت وي نيز بسيار مؤثر بود . مخبر السلطنه هدايت كه خود در آن هنگام در اروپا به سر مي برد در اين زمينه نوشته است : ... شاخص ميان ايرانيان  عليقلي خان سردار اسعد است كه كه غالبا اشخاص مهمي با او مراوده دارند و او را به بازگشت به ايران و رهبري نهضت تشويق مي كنند . علاوه بر اين تشويق  ها فتح اصفهان توسط بختياري ها نيز در ترغيب  عليقلي خان براي  بازگشت به ايران بسيار مؤثر بود . سردار اسعد در چنين شرايطي وارد ايران شد و در اولين اقدام به اتحاد ايل بختياري مشغول شد . پس از آن جهت اطمينان خاطر خود نياز به اتحاد با دو نيروي قوي ديگر در جنوب و جنوب غرب ايران يعني قشقايي ها و طوايف عرب داشت تا با خاطري آسوده و مطمئن از پشت سر خود عازم فتح تهران استبداد زده شود .پس از عقد قرارداد مودت با اعراب و قشقايي ها اردوي بختياري براي حركت به سوي تهران در اصفهان مستقر شد . مجاهدان بختياري از اصفهان و سواران دلير سپهدار تنكابني از رشت از دو جبهه به سوي تهران حركت كردند و در بيست و چهارم جمادي الثاني 1327 قمري وارد تهران شدند . شجاعت و تهور بختياري ها و سواران تنكابني به حدي بود كه پس از چند روز تهران به تصرف كامل فاتحان در آمد و شاه به همراه پانصد تن از سران و بستگان به سفارت روس در زرگنده پناهنده شد . از اهميت اقدامات بختياري ها در تهران همين بس كه پاولويچ مي نويسد : در نهضت مشروطه خدمات بختياري ها غير قابل انكار است . حتي مي توان گفت كه اگر سواران آنها تحت رياست سردار اسعد به تهران حركت نمي كردند محمد علي شاه به اين سهولت ميدان را خالي نمي كرد . از اين سخن مي توان اينگونه نتيجه گرفت كه محمد علي شاه از حركت بختياري ها و توانايي رزمي ايشان بسيار ترسيده بود . هماهنگي خاص و تحت امر بودن نيروهاي بختياري و توانايي رزمي آنها تحت فرماندهي مدبرانه سردار اسعد از نقاط قوت اين نيروها در آزادي مجدد ايران پس از استبداد صغير بود . در اولين كابينه اي كه پس از خلع محمد علي شاه تشكيل گرديد سردار اسعد وزارت كشور را عهده دار شد و اقدامات اساسي او در مسند وزارت به حدي بود كه نماينده انگليس در خليج فارس از تهران خواست در صورت امكان سردار اسعد را واردار به استعفا نمايد كه البته اين امر مورد موافقت قرار نگرفت .

 جانفشاني ايل بختياري در استقرار نظام مشروطه محدود به فتح تهران نبود . تلاش بختياري هادر سركوبي شورش هاي پراكنده ايران پس از خلع محمد علي شاه بسيار واجد اهميت بود . شورش در زنجان به كمك نيروهاي بختياري تحت فرماندهي جعفر قلي خان امير بهادر و يپرم خان ارمني فرو نشانده شد و در ادامه نيز پس از ناكامي قواي مشروطه  در سركوبي شورش در شمال غرب ايران مجددا اين نيروهاي بختياري بودند كه به استقرار نظم در آن نواحي پرداختند .

پس از مرگ عليقلي خان سردار اسعد فرزندش جعفرقلي خان جانشين پدر شد و لقب اسعد را به ارث برد و مدتي در خراسان و كرمان حكومت داشت .

تجربه بختياري ها در جريان مشروطه و حوادث پس از آن و فراز و فرود سران اين ايل بزرگ البته ثابت كرد كه مردان عرصه كارزار سياستمداران خوبي نبودند اما تلاش در راه  فتح تهران و بازگرداندن نهاد مشروطه به جامعه ايران  افتخار ايشان است.

 

منابع :

سردار اسعد بختياري : تاريخ بختياري

پروفسور گارثويت :" تاريخ سياسي اجتماعي بختياري / ترجمه مهراب اميري

احمد كسروي : تاريخ مشروطه

دكتر نوراله دانشور علوي : جنبش وطن پرستان اصفهان و بختياري

 

 

انتشار مجله اینترنتی در زمینه تاریخ

انتشار مجله الكترونيكي تاريخ ايران باستان

به گزارش روزنامه شرق نخستين مجله الكترونيكي تاريخ ايران باستان به زبان فارسي منتشر شد . اين مجله به صورت فصلنامه در دسترس علاقمندان و دانشجويان رشته تاريخ قرار خواهد گرفت و سردبيران آن دكتر تورج دريايي ( دانشگاه ايالتي كاليفرنيا - فولرتون)/ دكتر روزبه زرين كوب ( دانشگاه تهران )و دكتر مهرداد قدرت يزجي ( دانشگاه اروميه ) هستند .

مجله تاريخ ايران باستان مجله بين المللي پژوهش هاي تاريخي است كه هدف آن ارتقاء همكاري محققان سراسر جهان و انتشار نتايج پژوهش هاي آنان در همه زمينه هاي تاريخ و تمدن ايراني در دوره باستان است .

اين مجله علاوه بر مقالات داراي دو بخش اخبار ايران شناسي و نقدوبررسي كتاب نيز هست . هيئت تحريريه مجله عبارتند از : دكتر محمد تقي ايمان پور از دانشگاه فردوسي مشهد - دكتر رحيم شايگان از دانشگاه كاليفرنيا / لس آنجلس - دكتر كاميار عبدي از دارتمودث كالج - دكتر سارا علي نيا از دانشگاه يووانينا - دكتر علي موسوي از دانشگاه بركلي - دكتر شاهرخ رزمجو از موزه ملي ايران - آقاي خداداد رضاخاني و خانم هاله عمراني از دانشگاه كاليفرنيا / لس آنجلس .

در شماره نخست اين مجله مقالاتي به شرح ذيل مندرج است :

مطالعه تعدادي از سكه هاي اليمايي - فاطمه جهان پور

تاريخچه پژوهشهاي علمي درباره ايران ساساني - مهرداد قدرت يزجي

اهميت نهاد پادشاهي سلوكي در شكل گيري ايدئولوژي شاهنشاهي در ايران باستان - تورج دريايي

و...

نشاني اينترنتي مجله

www.iranancienthistory.com مي باشد .

منبع : روزنامه شرق / سال سوم شماره 738/ صفحه آخر